Griezelen met Roald Dahl

Hoera, het is Roald Dahl-week! Op 13 september – de geboortedag van de schrijver – wordt jaarlijks lesmateriaal gelanceerd waarin een boek van Roald Dahl centraal staat. Dit jaar gaat het over De Griezels. In dit blog de leukste quotes en feiten over de schrijver die wij ontdekten tijdens het schrijven van het materiaal.

Zijn sterkste verhaal
Voordat Roald Dahl een beroemde verhalenverteller werd, werkte hij bij Shell. Het leukste aan die baan was dat hij een paar jaar in Afrika mocht werken. Daar woonde hij in het oerwoud tussen de schorpioenen, neushoorns en krokodillen. Al deze dieren kregen later een rolletje in zijn boeken. In het spannendste avontuur dat hij zelf meemaakte, speelde een leeuw de hoofdrol. Het gebeurde op een avond dat hij ging eten bij een vriend. Ze zaten gezellig te kletsen op de veranda, toen een van de bedienden gillend kwam aangerend. Wat bleek? Een leeuw zag de vrouw van de kok en nam haar mee in zijn bek. Roalds vriend ging erachteraan met een geweer en schoot in de lucht. Daar schrok de leeuw zo van dat hij de vrouw liet vallen en het oerwoud invluchtte. Wonder boven wonder, mankeerde de vrouw niks. Ze had in de bek van de leeuw gedaan alsof ze dood was en die tactiek werkte. Toen Roald later thuiskwam, werd hij door de krant gevraagd om een stukje over deze belevenis te schrijven. Het werd de eerste tekst die Roald voor een groot publiek schreef. Later kreeg de leeuw een rol in zijn boek Rotbeesten.

Onze favoriete woordvondsten
“Ze had lichtbruine tanden en een klein mondje, zo verfrommeld als een hondenkontje.” (uit Joris en de geheimzinnige toverdrank)

“Ik zwalgt ervan! Ik klots erop! Ik kunt het niet uitluchten! Maar omdat ik geen mensbaksels wil eten zoals de andere reuzen, moet ik wel levenslang die akkiebakkie snoskommers schranzen. Als ik het niet doet, word ik vel overheen” (uit De GVR)

“Wek met kinderen, rrroei ze oit! Kook hun botten, braad hun hoid!” (uit De heksen)

Zijn sprankelende persoonlijkheid
In het boek Bibeb – Biechtmoeder van Nederland kun je lezen over de ontmoeting tussen Roald Dahl en de journaliste Bibeb. Ze spreekt de beroemde schrijver meerdere keren, maar de eerste keer verliep het gesprek wat stroef. Na het interview vertelt Roald Dahl op een persconferentie een anekdote over een journaliste die zo bezeten is van het verlangen een bekende schrijver te interviewen dat ze op zijn lievelingshondje is gaan zitten. Het dier overlijdt, de journaliste propt het lijkje in haar tas en op weg naar huis smijt ze het in de vuilnisbak. Maar het interview heeft ze! Bibeb voelt zich aangesproken en ontploft. Tien jaar later begint ze weer over dit voorval tegen de schrijver. Hij weet er niets meer van, maar moet er wel om lachen.

Foto Roald Dahl: Uitgeverij de Fontein/Bremner Orr image

Jeannette Jonker en Claudia Lagermann doen in opdracht van Uitgeverij Young Crowds jaarlijks de redactie van het werkboekje en de lesbrief rond de Roald Dahl-week. Meer lezen over dit project? Bezoek: Firmafluks.nl/portfolio.

 

Geflukst: ABC van het maken

Zelf iets maken, wij zijn er dol op. Op het maken van mooie producties natuurlijk, maar ook op het maken van soep, foto’s, hutten, websites, taarten en verhalen. Superleuk dus, dat Firma Fluks mee mocht werken aan de campagnefilm ABC van het Maken.

De campagnefilm heeft als doel om het maken in het onderwijs te stimuleren. Omdat maken leuk is, iedereen het kan en je er veel van leert. Voor dit project begeleidde Firma Fluks onder andere kinderen bij het maken van de letters en we produceerden werkbladen voor kinderen op de filmset.

Benieuwd naar de film? Bekijk ‘m hier en deel vooral, want iedereen heeft een talent voor maken:

ABC van het Maken is een initiatief van Platform Maker Education in samenwerking met Mediawijzer.net. Meer informatie op abcmaken.nl.

‘Samen kunnen we het afvalprobleem oplossen’

Firma Fluks zet jongeren met een goed verhaal graag in de spotlights met de serie De jeugd van tegenwoordig. We trappen af met Joost Elffers (13), die al op zijn vierde begon met het opruimen van afval op straat. Tegenwoordig raapt hij niet alleen, hij inspireert ook graag anderen door te vertellen waarom hij dat doet. ‘Mensen beseffen niet wat de gevolgen zijn van zwerfafval. Zodra ze dat wel weten, helpen ze mee met opruimen.’

Afval hoort niet op straat. Dat vond Joost al toen hij vier was. Dus besloot hij er wat aan te doen. ‘Ik zei tegen mijn ouders: “kom, we gaan afval opruimen.” En dat doe ik nog steeds. Soms kom ik het gewoon tegen onderweg naar school, soms ga ik bewust op pad om afval op te rapen, alleen of met mijn moeder’, vertelt Joost. Tijdens het rapen, krijgt hij vaak reacties van anderen. ‘Ik leg dan uit waarom ik afval opraap. Dat dit zwerfafval uiteindelijk via rivieren in de zee terechtkomt. Daar vormt al dat afval een plastic soep waar dieren in verstrikt raken en waar vissen van eten. En zo kan zwerfafval op je eigen bord belanden.’

Straffen helpt niet
Joost merkt dat veel mensen helemaal niet beseffen dat zwerfafval zo’n groot probleem veroorzaakt. Daarom kan hij ook niet boos zijn op mensen die hun afval niet in de prullenbak gooien. ‘Het is heel onverantwoordelijk van mensen om afval op straat te gooien, maar ze weten gewoon niet wat de gevolgen zijn. Als ik mijn verhaal vertel, krijg ik heel vaak positieve reacties. En nog belangrijker: andere mensen gaan ook afval op rapen én vertellen het door.’ Deze positieve aanpak, is volgens Joost de enige die echt helpt. In straffen van straatvervuilers ziet hij niets. ‘Dan maak je het probleem negatief. Terwijl het veel beter helpt als je het niet op straat gooien van afval een positieve draai geeft. Zoals gebeurt met statiegeld. Het zou goed zijn als er ook zoiets voor plastic ingevoerd zou worden’, zegt hij. Zelf neemt Joost graag een voorbeeld aan Peter Smith. ‘Hij maakt kunstwerken van zwerfafval. Zo maakt hij het probleem op een mooie manier zichtbaar.’

De jeugd van tegenwoordig

Naam: Joost Elffers (13)Wil: een wereld zonder zwerfafvalWant: alleen zo kan het probleem van de plastic soep opgelost wordenWetenswaardig: in 2015 won Joost de Gouden Zwerfie, een prijs als beloning en aanmoediging iemand die zich inzet tegen zwerfafval en de plastic soep

www: twitter.com/joostelffers1

Alle beetjes helpen
Met zijn acties hoopt Joost dat hij iedereen ervan bewust kan maken dat je zelf iets kunt doen. Door afval niet op straat te laten liggen én door te vertellen waarom dat belangrijk is. Want zonder het oprapen van afval hebben andere initiatieven, zoals de plastic soep uit de oceanen halen, weinig zin. ‘Als we niet stoppen met afval op straat gooien, kun je blijven opruimen, maar dat is dweilen met de kraan open. Eerst moeten die kranen dicht.’ Joost ziet de toekomst positief in en gelooft dat het plasticprobleem opgelost kan worden. Want hoe groot het probleem ook is, alle kleine beetjes helpen. ‘Als iedereen elke dag één stuk afval opruimt, is het afvalprobleem opgelost.’

Kom ook in actie! Raap elke dag één stuk zwerfafval op, maak er een foto van en plaats die op social media met #zwerfie.

fotocredits: Annemieke Kok/Smeltwater

 

 

 

 

Maak je eigen stempel

Je kunt natuurlijk alles kopen, maar in onze serie Doe het lekker zelf laten we aan kinderen zien hoe leuk en eenvoudig het is om zelf dingen te maken. Dit keer: guts je eigen stempel.

 

 

Leestip: de biografie van Astrid Lindgren

Het boek Deze dag, een leven vertelt het bijzondere levensverhaal van Astrid Lindgren. Het belicht zeer persoonlijke gebeurtenissen, zoals het moment dat ze haar buitenechtelijke zoon bij pleegouders moest achterlaten. Ook lees je hoe ze zich ontwikkelde tot wereldberoemde schrijfster. Dit boek is echt een aanrader en vol thema’s die in 2017 nog steeds actueel zijn.

Het meest inspirerend aan deze biografie is misschien nog wel hoe Astrid Lindgren kwam tot het schrijven van de verhalen over Pippi Langkous. Dit meisje is een van de stoerste vrouwelijke helden uit de kinderliteratuur: ze is sterk als een os, maakt overal een grapje van, zit boordevol slechte ideeën en is ongehoord brutaal. Schrijver Jens Andersen vertelt je meer over de tijd  waarin dit verhaal verscheen en daardoor snap je beter waarom Pippi op dat moment zo’n hit was en waarom Astrid Lindgren het schreef. Pippi kwam net na de Tweede Wereldoorlog uit en ze werd gezien als een soort bevrijder, die moest dienen als vrolijke uitlaadklep na de oorlog.

Niet iedereen was vol lof over Pippi, want in die tijd was het natuurlijk not done om je zo te gedragen als kind. Er kwam een storm van kritiek op gang, maar de schrijfster hield wijselijk haar mond. Gelukkig brak daarna zo’n grote Pippi-koorts uit dat de kritiek verstomde en al snel kwamen kinderpsychologen tot de conclusie dat dit ‘antiautoritaire’ kinderboek een bevrijdende uitwerking had op de psyche van het kind. En met die reden had Astrid Lindgren het verhaal ook geschreven. Het was een subtiel protest tegen de manier waarop veel volwassenen met kinderen omgingen – vaak met opgeheven vingertje en met allerlei verwachtingen rond burgerlijke gehoorzaamheid en in de pas lopen. In een tijdschrift uit 1947, vlak na de verschijning van Pippi, schrijft Astrid Lindgren:

‘We hebben gelukkigere mensen nodig om een wereld te creëren waarin te leven valt. Hoewel er misschien veel redenen bestaan om somber naar de toekomst te kijken, merk ik in elk geval een vleugje optimisme als ik de mensen van morgen zie, de kinderen en tieners die nu opgroeien. (…) Als het waar is dat ieder individu een product is van zijn kindertijd, denk ik dat je met een zeker optimisme naar de toekomst kunt kijken. Een flinke portie halsstarrigheid moet de wereld uit, als zij die nu kind en tiener zijn ooit aan de slag moeten om de verziekte verhoudingen op onze oude planeet op te lossen.

Deze dag, een leven. De biografie van Astrid Lindgren, door Jens Andersen (Ploegsma), € 35,-

Hoe mijn hoogtevrees een boek werd…

In Achter de schermen vertelt Claudia hoe het idee voor haar prentenboek Snip ontstond.

Een prentenboek schrijven, was een droom die mij jarenlang wakker hield. Want, waar begin je zonder idee? Ik heb erop gewacht, maar dat duurde zo lang dat ik mijn droom bijna vergat.

Tot ik in Wenen de Stephansdom bezocht. Een immense kerk met een lift die je naar de top brengt. Ik trotseerde mijn hoogtevrees en liet me naar boven vervoeren. Daar aangekomen, wilde ik wachten tot de kerkklokken vijf uur sloegen. Omdat dat nog even duurde, nam ik plaats op een houten bankje en staarde naar het mozaïeken dak. Het viel me op dat daar zoveel vogels op zaten. Stel je voor dat je als vogel hoogtevrees hebt, dacht ik bij mezelf. In mijn hoofd begon ik de ongemakken van een vogel die niet durft te vliegen te verzamelen. Het werd na vijven en de kerkklokken hielden zich angstvallig stil (waar m’n oren nog steeds dankbaar voor zijn), maar stukje bij beetje ontstond het idee dat uitgroeide tot Snip, een verhaal over een dappere vogel met hoogtevrees.

Het boek, met prachtige illustraties van Hanneke Siemensma, ligt sinds twee jaar in de winkel en als kers op de taart is er ook interesse uit het buitenland. Zo is er al een Deutsche Schnip en ligt onze gevleugelde held binnenkort ook in de Chinese en Franse boekwinkelschappen. Spannend, maar het brengt ook druk met zich mee, in mijn hoofd roept een stemmetje steeds luider: ‘Waar blijft Snip 2?’

Wordt vervolgd. Hoop ik…

‘Bloggen maakt lezen nog leuker’

Lezen kun je alleen doen, maar het wordt nog leuker als je je ervaringen kunt delen. Frank Keijzer (16) is boekblogger en leest 30 tot 40 boeken per jaar. Hij deelt zijn mening niet alleen omdat hij van een goede discussie houdt, hij wil ook laten zien dat lezen echt niet alleen voor meisjes is. ‘Er zijn genoeg boeken die jongens leuk zouden vinden.’

De leesverslaving van Frank begon een paar jaar geleden met de trilogie van De Hongerspelen. Daarna verslond de 5-havo-scholier de Harry Potter-reeks en was hij hooked. ‘Sindsdien ontdek ik van alles over boeken op verschillende sites. Omdat ik graag mijn mening geef en van discussiëren hou, leek het me leuk om ook zelf een boekenblog te starten. Toen ik andere boekbloggers ontmoette, hebben ze me uitgelegd hoe je dat doet en ben ik gewoon begonnen. Mijn blog heet Nerdpraat, omdat ik mezelf beschouw als nerd. Eentje die veel leest, graag discussies voert en het leuk vindt om veel te weten.’

Gillende meiden
Ondanks dat het merendeel van de boekencommunity vrouw is, vindt Frank dat er meer dan genoeg leuke boeken voor jongens zijn. ‘Ik snap wel dat het jongens afschrikt als er een horde gillende meiden bij een boekenfestijn staat. Maar de boeken die ik lees, zijn zeker leuk voor mannen. Ik houd van fantasy, boeken met veel magie en science fiction. In de boeken die ik lees, zijn de hoofdrolspelers vaak vrouwen, maar wel badass. Dat is dus voor jongens net zo goed leuk.’

Nieuwe wereld
Momenteel zit Frank in zijn examenjaar en heeft hij dus genoeg te doen voor school. Toch probeert hij iedere dag te lezen en op zondag maakt hij tijd voor een blog. ‘Het is zo fijn om een boek open te slaan en dat er dan een hele nieuwe wereld opengaat, zonder dat iemand anders iets aan je merkt. Ik blog over wat ik lees en zeg het ook als een boek niet goed is. Het leukste van bloggen vind ik als anderen op berichten reageren en op mijn aanraden een boek gaan lezen.’

Passie
Het lezen en bloggen heeft Frank ook nieuwe vrienden opgeleverd. ‘Via de boeken heb ik veel boekenliefhebbers leren kennen. Met drie van hen heb ik een whatsapp-groep waarop we elkaar boeken aanraden, maar ook over heel andere dingen kletsen. Een lieve reactie op mijn blog deel ik ook met ze. Het is fijn om vrienden te hebben met dezelfde passie. Als ik ze tegenkom op een boekenfestival, gaat het echt niet altijd over boeken, maar een gesprek begint altijd met: “heb je dát boek al gelezen?”’

De jeugd van tegenwoordig

Naam: Frank Keijzer (16)
Is: boekblogger
Heeft: 114 boeken in zijn kast staan
Lievelingsboek: De bijzondere kinderen van mevrouw Peregrine
Omdat: de schrijfstijl prachtig is en de foto’s in het boek dit fantasyverhaal extra spannend maken

Lees de boekenblog van Frank op nerdpraat.wordpress.com

 

>  Meer lezen over de jeugd van tegenwoordig? Joost wil het afvalprobleem oplossen

Maak je eigen ijs

Tuurlijk, het meeste in ons leven is kant en klaar voor handen. Maar in onze serie Doe het lekker zelf laten we aan kinderen zien hoe leuk het is om dingen zélf te maken. Dat doen we niet zo maar. Door iets te ervaren, blijft de kennis die je daarmee opdoet je veel beter bij. Aan de slag dus!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tip: De kinderen van juf Kiet

Juffen en meesters, er zijn boekenkasten vol over geschreven. Vooral in jeugdliteratuur is het opperhoofd van de klas een dankbaar onderwerp. Zo vliegen ook deze feestdagen de boeken van Mees Kees en Superjuffie weer als warme broodjes over de toonbank. Maar de meest memorabele schoolkarakters in kinderboekenland blijven toch wel bullebakkerige juffrouw Bulstronk en liefdevolle juf Engel uit Roald Dahls Matilda. De schrijver baseerde die laatste op zijn lievelingsjuf die de klas vroeger urenlang voorlas en hem daarmee de liefde voor boeken en het schrijverschap bijbracht.

In Nederland zijn er ook genoeg van dit soort fantastische juffen en meesters te vinden. Alleen zie je ze zo weinig omdat ze het grootste deel van hun dag binnen de vier muren van hun klaslokaal doorbrengen. Gelukkig stond dit jaar tijdens het documentaire festival IDFA een film centraal van documentairemakers Peter Lataster en Petra Lataster-Czisch die hun camera op zo’n geweldige juf richtten. In de documentaire De kinderen van juf Kiet volgen zij een klas in het Brabantse dorp Hapert. Juf Kiet geeft hier les aan een samengestelde klas met gevluchte kinderen uit onder andere Syrië, Irak en Eritrea. De film laat zien hoe de leerlingen hun plekje proberen te veroveren in de groep en de Nederlandse taal onder de knie proberen te krijgen. En dat valt allebei niet mee. Zo volg je Haya, die snakt naar aandacht en zich in allerlei bochten wringt om die te krijgen, en Jorj die ’s nachts weinig slaapt uit angst voor oorlogsgeweld in zijn thuisland en daardoor in de klas niet vooruit te branden is. Tijdens de film zie je hoe de getraumatiseerde kinderen een bijzondere groei doormaken, die grotendeels te danken is aan het engelengeduld van juf Kiet. Deze strenge, maar rechtvaardige juf ziet altijd de positieve bedoeling in hun acties, zelfs op momenten dat je de kinderen als kijker het liefst achter het behang zou plakken. En juist op de momenten dat je denkt ‘dat zou ik heel anders aanpakken’, zie je welk effect juf Kiets geduld heeft.

De kinderen van juf Kiet was op het documentaire festival zo’n groot succes dat de film inmiddels landelijk in première is gegaan. Ga dat zien! Al is het alleen al omdat je elk kind ter wereld een juf Kiet toewenst. En met een beetje geluk zit tussen haar leerlingen een schrijver in de dop die over twintig jaar ook nog een prachtig boek over deze superjuf schrijft.

De kop is eraf!

De eerste Firma Fluks-productie is gelanceerd. Na een bezoekje aan Landgoed Hoenderdaell met een deel van onze kinderschare raakten we (Liesbeth, Claudia, Marrit en Jeannette) in gesprek met de eigenaar van het dierenpark. Hij vroeg onze hulp bij het schrijven van teksten voor een nieuwe folder en de drie websites. We bundelden onze krachten en gingen onder de naam Firma Fluks aan de slag.

Het leuke aan Hoenderdaell, een dierenpark in de kop van Noord-Holland, is dat er veel dieren worden opgevangen die voorheen onder minder goede omstandigheden leefden. Zo is Stichting Leeuw een onderdeel van het dierenpark waar katachtige roofdieren worden opgevangen. Via een unieke jaagsimulator wordt hun jachtinstinct weer tot leven gewekt en na een intensieve training worden aangesterkte dieren uitgezet in grote natuurparken in bijvoorbeeld Afrika en Azië. In 2017 praten we verder over de educatieve plannen van Stichting Leeuw.

Neem vooral eens een kijkje op de websites van het Dierenpark, Landgoed Hoenderdaell en Stichting Leeuw. Of lees meer over deze productie in het portfolio.

hoenderdaell-collage-kopie